De Zelfstandigenwet: wat staat er aan te komen voor jou als ondernemer?

Als je werkt met zzp’ers, of zelf als zzp’er aan de slag bent, heb je de afgelopen jaren waarschijnlijk gemerkt dat de regels rondom zelfstandigen flink in beweging zijn. En dat blijft zo. Het kabinet werkt momenteel aan een nieuwe zelfstandigenwet. Maar wat houdt dit precies in, en wat betekent dit voor jou?

Waarom een zelfstandigenwet?

Al jaren is er een discussie over de vraag: wanneer is iemand nou écht zelfstandig, en wanneer is er eigenlijk sprake van een verkapt dienstverband? Die vraag is niet alleen interessant voor juristen, maar deze raakt jou direct als ondernemer. Want als achteraf blijkt dat een zzp’er die jij hebt ingehuurd eigenlijk als werknemer moet worden gezien, kunnen de gevolgen flink zijn: naheffingen en boetes van de Belastingdienst, loonvorderingen van de zzp’er zelf, claims van een verplicht pensioenfonds etc.

De wetgever heeft al vaker geprobeerd hier meer duidelijkheid in te scheppen, maar dat bleek lastiger dan gedacht. Een eerder wetsvoorstel, de Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR), heeft onvoldoende draagvlak gekregen. De Zelfstandigenwet is de volgende poging om de positie van zzp’ers beter te regelen.

Wat weten we al?

De exacte inhoud van de Zelfstandigenwet is nog in ontwikkeling, maar de belangrijkste lijnen worden steeds duidelijker. De wet moet meer houvast geven bij de vraag wanneer iemand echt als zelfstandige werkt of wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst, een vraag die nu nog sterk afhankelijk is van rechtspraak en interpretatie.

In de uitwerking wordt er gedacht aan drie afzonderlijke toetsen:

De zelfstandigentoets: deze toets beoordeelt of iemand daadwerkelijk ondernemer is. Daarbij kan onder meer gekeken worden naar:

• Een inschrijving bij de Kamer van Koophandel;
• Het wel of niet hebben van een btw-nummer;
• Investeringen in bedrijfsmiddelen;
• Meerdere opdrachtgevers;
• Verplichte verzekering voor zelfstandigen (BAZ);
• En de mate waarin iemand zich in het economisch verkeer presenteert.

De werkrelatietoets: Deze toets richt zich op de manier waarop de samenwerking in de praktijk is gericht. Hierbij is het onder meer relevant:

• De vrijheid om het werk zelfstandig in te richten;
• De mogelijkheid om zelf werktijden en werkwijze te bepalen;
• De mate van hiërarchische aansturing;
• En de bedoeling van partijen om buiten dienstverband samen te werken.

Hierbij is het opvallend dat de bedoeling van partijen binnen de Zelfstandigenwet nadrukkelijk een rol krijgt. Dit wijkt af van de huidige jurisprudentie, waarin de feitelijk uitvoering van de samenwerking leidend is.

Het sectorale rechtsvermoeden: Deze toets betreft een sectorgebonden rechtsvermoeden. Er kunnen aanvullende of strengere criteria gelden voor sectoren waar het risico op schijnzelfstandigheid verhoogd is. Welke sectoren hier onder zullen vallen is nog niet bekend.

De Zelfstandigenwet voorziet ook in een beoordelingscommissie die bindende oordelen kan geven over arbeidsrelaties. Daarmee wil het kabinet opdrachtgevers voorafgaand meer zekerheid bieden.

Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief blijft wel bestaan. De Tweede kamer heeft het voorstel inmiddels aangenomen. Het voorstel wordt nu behandeld door de Eerste kamer.

Bij een uurtarief onder €38,- per uur (peildatum 1 januari 2026) ontstaat straks een wettelijk vermoeden van een arbeidsovereenkomst. Er is dan niet automatisch sprake van een dienstverband, maar wel dat de opdrachtgever moet kunnen onderbouwen waarom iemand ondanks het lage tarief toch een zelfstandige is. Alleen de zelfstandige kan zich beroepen op het rechtsvermoeden (dus niet de Belastingdienst, UWV of pensioenfonds). De inhoudelijke beoordeling van de arbeidsrelatie wordt niet met het rechtsvermoeden vervangen. Een hoger uurtarief voorkomt dit risico overigens niet.

En de handhaving dan?

Ondertussen staat de handhaving niet stil. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. Dat betekent dat je als opdrachtgever nu al risico loopt op naheffingen wanneer een samenwerking met een zzp’er achteraf als schijnzelfstandigheid wordt beschouwd. De Zelfstandigenwet zal daar naar verwachting verdere kaders aan geven, maar zolang die er nog niet is, gelden de huidige regels.

Wat kun je nu al doen?

Wacht niet op de Zelfstandigenwet om je zzp-constructies tegen het licht te houden. De risico’s zijn er nu al. Wil je weten of jouw samenwerking met zzp’ers de keuring kan doorstaan? Neem dan gerust contact op met onze arbeids-juridische afdeling via arbeidsrecht@ons.nl. Wij helpen je graag verder door middel van onze ZZP-scan om de risico’s in kaart te brengen.

Deel